Cyfryzacja kolei nie może być kwiatkiem do kożucha

Jak stwierdził Nogowicz, znaczenie sektora kolejowego z punktu widzenia otoczenia biznesowego jego firmy jest dwojakie. – Z jednej strony nakłady podmiotów kolejowych są małe w porównaniu z np. administracją publiczną. Z drugiej dla firm takich jak Evercom obszar ten jest jednak ważny, bo jest w nim naprawdę dużo do zrobienia – podkreślił.

Elastyczność do poprawy

Absorpcja nowoczesnych rozwiązań cyfrowych na kolei jest ogólnie – zdaniem szefa Evercom – słaba. Powodów, dla których tak się dzieje, Nogowicz wyliczył kilka. – Modernizacja systemów informatycznych jest traktowana jak obszar do szukania oszczędności. Inne są też zasady, standardy i tempo. Kolej planuje na 30 lat (podobnie jak wojsko), uzyskiwanie zgód i pozwoleń trwa długo – a w informatyce już 3 miesiące potrafią być epoką. Często obu stronom brak elastyczności, dochodzi więc do zderzenia – opisał.

– Opór materii wynika z „długu cyfrowego” różnych instytucji, ale także z oportunistycznej niechęci do zmian. Nie jest to kwestia kosztów, które w porównaniu do inwestycji infrastrukturalnych są pomijalne – zaznaczył Nogowicz.

Systemy DIP niemal bez zabezpieczeń

Jedną z najsłabiej zabezpieczonych cyfrowo części systemu kolejowego są – jak ocenił prezes Evercom – systemy dynamicznej informacji pasażerskiej. – Dajcie mi laptopa, a pokażę na stacyjnych wyświetlaczach cokolwiek, choćby film przyrodniczy – stwierdził. Jak zaznaczył, regulatorzy ustalający kryteria przetargów powinni stawiać zdecydowanie wyższe wymagania w zakresie bezpieczeństwa.

– Cyfryzacja kolei odbywa się szybciej od strony back-endu bezpośredniej obsługi potoków pasażerskich i towarowych (np. w kasach biletowych), niż w zakresie infrastruktury czysto teletechnicznej. W obszarach takich jak sterowanie ruchem czy narzędzia do zapewnienia bezpieczeństwa obserwujemy wręcz przepaść – postawił diagnozę.

Zabezpieczenie przed sabotażem

Wykorzystanie technologii cyfrowych zabezpieczonych na odpowiednim poziomie może być tymczasem o wiele szersze. – Całe linie kolejowe mogą być monitorowane za pomocą systemów cyfrowych. To już nie monitoring wizyjny, ale znacznie bardziej zaawansowane rozwiązania: namierzony za ich pomocą człowiek w niewłaściwym miejscu nawet nie będzie wiedział, że został zauważony – zachęcał.

Według prezesa Evercom wydatki na implementację rozwiązań cyfrowych nie obciążają poważnie budżetów firm kolejowych, bo… praktycznie nie są prowadzone. – Tymczasem można wykorzystać technologie cyfrowe choćby do rozwiązania problemu braków kadrowych. Jazda autonomiczna, automatyzacja rozładunku wielu towarów, procesów utrzymaniowych i naprawczych – to wszystko jest możliwe, ale wymaga inwestycji, zmiany mentalności i przepisów – uznał Nogowicz.

Cyfryzacja jest ważną, lecz – według prezesa Evercom – często pomijaną częścią modernizacji kolei. – Unowocześnianie to nie tylko wymiana taboru czy działanie infrastrukturalne, ale też wprowadzanie zupełnie nowych systemów i nowe podejście do zarządzania potokami pasażerskimi i towarowymi. Wykorzystując tę samą infrastrukturę, będziemy wtedy mogli przewozić więcej pasażerów i towarów – przekonywał.

Trzeba dbać o suwerenność cyfrową

– Wdrażanie rozwiązań cyfrowych nie może być kwiatkiem do kożucha – a w Polsce jest często traktowane właśnie tak. Do tego dochodzi kwestia local content – często cyfryzacja jest wrzucana w obszar firm zagranicznych. Nie jest to nic niezwykłego, ale dlaczego nie zrobić tego w Polsce? – pytał. Mimo że zlecenie wykonania systemu na zewnątrz jest szybsze, w przyszłości może rodzić problemy z suwerennością cyfrową, bezpieczeństwem i kwestiami umownymi.

Właśnie dlatego nie można zapomnieć o wyzwaniach związanych z bezpieczeństwem cyfrowym. – Nowo wprowadzane rozwiązania muszą być bezpieczne, w pełni kontrolowane i suwerennie zarządzane przez operatorów w Polsce – wyliczył priorytety Nogowicz.

Evercom to polski prywatny dostawca systemów teleinformatycznych, obecny na rynku od przeszło 30 lat. Firma zajmuje się ich projektowaniem, tworzeniem, wrażaniem oraz integracją. Jej główną grupą docelową są podmioty z sektora publicznego.